Giải mã Dây Gắm và Thổ Phục Linh: Bộ đôi Nam dược đào thải Axit Uric, "khắc tinh" của bệnh Gout

Sẵn có chút hiểu biết về Đông y, hôm nay lão phu xin nói về hai vị hộ pháp “nội công thâm hậu” từ rừng già Việt Nam có năng lực điều trị Gout – “căn bệnh nhà giàu” hiện đang trẻ hóa đáng báo động. Đó chính là cặp đôi Thổ Phục Linh và Dây Gắm.

Bệnh Gout (Thống phong) có thể ví như là một loại hắc ám công phu khiến nhiều đại cao thủ ăn nhậu thời nay – vốn uống rượu bia như nước, thưởng sơn hào hải vị ngập mâm – dù có cậy tài tinh thông kim cổ, chém gió tới đâu, thì chỉ đến khi phải ôm chân đau đớn mới thấu hiểu thế nào là khí phách anh hùng chân thực.

Hôm nay, ta sẽ tiếp cận câu chuyện với văn phong “kiếm hiệp” cho thư giãn và góc nhìn dân dã cho dễ nghe trong cơn ưu phiền, các vị anh hùng nhé!

1. Trận chiến bảo vệ thành trì cơ thể trước trận tập kích của Gout

Việc điều phục Thống phong về mặt nào đó cũng giống như một trận chiến bảo vệ thành trì. Hãy tưởng tượng cơ thể bạn là một tòa thành. Khi Gout xuất hiện, tòa thành ấy bị bao vây từ xa bởi nước cống (thấp trọc) và những mảnh đá dăm kết tủa nhỏ và nhọn hoắt (tinh thể muối Urat), chỉ cần bị vấp nhẹ cũng đau thấu tâm can.

Đa phần bá tánh thời nay khi bị cơn đau Gout cấp tấn công, bèn lập tức dùng một số thuốc Tây, như Colchicin, Allopurinol…, chúng ví như xe ủi để dọn “rác” cho nhanh. Cơn đau nhanh chóng lui sau vài ba ngày, nhưng “xe ủi” đi đến đâu là nền móng tạng phủ (gan, thận, dạ dày) rung động đến đó, dù tâm trí của khổ chủ chưa chắc đã nhận ra. Nếu nôn nóng mà dùng quá liều hay quá thời gian thì có thể bị ngộ độc thuốc, hoặc là hệ lụy khác.

Khi cơn đau cấp đầu tiên bùng nổ rồi qua đi, nếu không nhận thức được đầy đủ ý nghĩa của tín hiệu này để buộc mình thay đổi thói quen ẩm thực và nghỉ ngơi đúng cách, thì đợt đau kế tiếp sẽ quay lại không báo trước. Sáu tháng? Thậm chí có thể nhanh hơn, và có điều không may là lần sau sẽ đến nhanh hơn lần trước.

Độ “sưng, nóng, đỏ, đau” của Thống phong, nhất là lại phát đau vào ban đêm, cộng với mất ngủ như bị khủng bố tinh thần, tạng can không được nghỉ ngơi càng mệt mỏi, ai trải qua mới biết, cơ cực rất khó tả, vì thế có người không giữ được bình tĩnh còn cáu gắt với cả người thân. Khiếp sợ cơn đau, khổ chủ thường  kiêng dè đủ thứ, dẫn đến cơ thể như một bức tường bị rút dần từng viên gạch, dần dần thiếu chất; hoặc ở thái cực ngược lại thì tặc lưỡi buông xuôi kiểu “sống trên đời phải được miếng dồi chó”, “trời kêu ai nấy dạ”. Cả hai cách đó đều ở hai thái cực đối nghịch, lâu dài sẽ đi đến… đau thương!

Sẵn có chút hiểu biết về Đông y, hôm nay, lão phu xin đề cập tới hai vị hộ pháp âm thầm nhưng đầy nội lực từ núi rừng Việt Nam có năng lực điều trị căn bệnh nhà giàu này. Đó chính là: Thổ Phục Linh và Dây Gắm.

2. Thổ Phục Linh: “Hành giả tẩy độc” từ kho tàng Nam dược Việt Nam

Vị “cao nhân” đầu tiên là Thổ Phục Linh (tên Latin: Smilax glabra Roxb.), hay còn được gọi với cái tên đầy uy lực là Củ Kim Cang.

Vào những thế kỷ trước, khi các loại bệnh hoa liễu hoành hành, chính Thổ Phục Linh đã được các danh y dùng làm chủ vị để tẩy độc cơ thể. Từ đó, danh xưng Vua giải độc của vị thuốc này chính thức được xác lập.

Tại Việt Nam, cây có mặt rải rác ở nương rẫy, đồi núi thuộc cả 3 miền, tập trung nhiều ở các tỉnh như Nghệ An, Lạng Sơn, Ninh Bình, Khánh Hòa, Lâm Đồng…

Góc nhìn Đông y:

Thổ Phục Linh có vị ngọt, nhạt, tính bình, quy vào hai kinh Can và Vị. Các thầy Đông y xứ ta có câu nhạt thì thẩm thấp – cái vị nhạt ấy chính là khắc tinh của sự ứ đọng. Nó len lỏi vào từng ngóc ngách tế bào, thu gom nước bẩn tù đọng (thấp nhiệt) rồi dẫn ra ngoài theo đường tiểu.

Góc nhìn Tây y:

Các nhà khoa học hiện đại phải “ngả mũ” trước hoạt chất Astilbin và Saponin dồi dào trong “anh chàng sơn dã” này. Astilbin giúp kháng viêm mạnh mẽ và tăng cường khả năng đào thải Axit Uric qua thận một cách êm ái, không gây áp lực làm tổn thương cầu thận.

3. Dây Gắm: Tuyệt kỹ “làm mềm gai thủy tinh” trong khớp xương

Nếu Thổ Phục Linh là vị hành giả quét rác, thì Dây Gắm (Gnetum montanum) chính là vị thợ rèn nội lực thâm hậu, có năng lực dọn dẹp những “gai thủy tinh” kết tủa giữa các ổ khớp.

Tại sao lại gọi là Vương Tôn?

Cái tên quý tộc này bắt nguồn từ đối tượng phục vụ xưa kia: các bậc vương tôn công tử ăn trắng mặc trơn, sơn hào hải vị đầy bàn. Các cụ lang y lấy dây rừng có ngoại hình phình mấu y hệt khớp xương này nấu thành cao cho các ngài uống. Sau khi gân cốt dẻo dai, đi đứng hiên ngang trở lại, họ đã đặt tên cây thuốc là Vương Tôn. Nay thời thế đổi thay, bia rượu hải sản tràn lan, Vương Tôn giờ đây “xuống núi” phục vụ cả giới bình dân để trị cái chứng đau như kim châm này.

Năng lực Hóa giải tinh thể muối Urat

Trong Đông y, Dây Gắm có vị đắng, tính bình (hơi ấm). Tác dụng: Khu phong, trừ thấp, giãn gân, hoạt huyết. Trong điều trị Thống phong, Dây Gắm đóng vai trò như “Tướng tiên phong phá trận”. Nó có khả năng tiêu viêm và đặc biệt là tán kết – làm tan các tinh thể muối Urat cứng đầu (nguồn gốc hình thành hạt tophi gây dị tật khớp).

Trên góc nhìn dược lý, chiết xuất từ thân dây Gắm giúp giảm nồng độ Axit Uric máu và có tác dụng giảm đau tương đương với một số thuốc NSAIDs nhẹ, nhưng lại rất hiền lành với dạ dày người bệnh.

4. “Song kiếm hợp bích”: Chiến thuật Nam dược trị Nam nhân

Thầy thuốc Đông y Lê Anh Tuấn (một người đang hành nghề Y học cổ truyền tại Hà Nội) cho biết, ông hiếm khi dùng các vị này “xuất trận” đơn lẻ. Để bình định bệnh Thống phong, cần sự phối hợp nhịp nhàng:

• Dây Gắm (Vương Tôn): Làm tan rã các khối muối Urat trong xương khớp.
• Thổ Phục Linh (Kim Cang): Đào thải mớ hỗn độn ứ trệ ra ngoài theo đường nước tiểu.
• Vị thuốc dẫn đường: Để dẫn đường cho cặp song tấu này theo khí huyết đi xuống các khớp ngón chân, hoặc khớp ngón tay – nơi xa tim nhất và điểm bột phát cơn đau– thầy thuốc thường kết hợp thêm Tỳ giải, Cỏ xước (để dẫn thuốc xuống chân), Hy thiêm và một số vị khác với liều lượng phù hợp để vừa điều trị bệnh vừa bảo vệ gan, thận và phủ tạng. Trong Đông y, rất ít bài thuốc chỉ có một vài vị, để phát huy công năng từng vị, đồng thời bổ trợ, chế ước lẫn nhau, thầy thuốc giỏi là người không chỉ hiểu tính vị quy kinh của từng vị thuốc, mà còn nắm rõ các quy luật phối hợp các vị thuốc “quân, thần, tá, sứ” (như vua, quan, trợ lý, sứ giả của một triều đình) và nhiều quy luật khác. Không nhanh như Tây y, nhưng cách trị bệnh bằng thuốc Đông y, nhất là thuốc Nam sẽ giúp cho các khổ chủ của Gout chữa bệnh từ gốc, can thận điều hòa và phục hồi sẽ điều hoa chuển hóa tốt, vì thể chỉ số Uric trong máu từng bước về lại trạng thái bình thường.

5. Hãy tĩnh tâm nghe lời “trung ngôn nghịch nhĩ”

Tuy thuốc Nam lành tính, nhưng dùng sai thì “bổ ngửa” chứ chẳng bổ béo gì. Các vị thân chủ cần lưu ý mấy điểm khó nghe sau:

Đừng cưỡi ngựa xem hoa: Hai vị này mọc hoang, nhưng mua phải chọn nơi uy tín. Dây Gắm và Thổ Phục Linh là thân gỗ và rễ cứng. Nếu sắc thuốc uống mà chỉ sôi vài phút như pha trà thì chẳng có tinh túy nào ra cả. Khi được thầy thuốc bốc thang cho, phải đun liu riu lửa từ 45-60 phút, dược chất mới chịu xuất đầu lộ diện. Hiện nay trên thị trường, nhiều người nhận có bài thuốc gia truyền, chế thành dạng Cao Gắm (nấu cô đặc lại) bán cho người dùng. Với tư cách là người đã được học Đông y và được cấp chứng chỉ hành nghề Đông y, lão đây khuyến nghị quý vị khi bị Thống phong nên đến các cơ sở chữa bệnh hợp pháp, gặp các thầy thuốc để được chẩn trị, kê toa lấy thuốc, nâng cao hiệu quả điều trị, được chỉ định liều lượng an toàn. Đừng nên tự ý dùng thuốc theo rỉ tai, hoặc nghe quảng cáo “nhà tôi 3 đời làm thuốc” trên mạng, vì nếu dùng thuốc không theo chuyên gia y tế, có thể tiềm ẩn những tai vạ không lường trước.

Đừng để “cái miệng hại cái thân”: Thuốc chỉ giúp dọn “rác”, nói cách khác thuốc chỉ chữa được bệnh chứ không chữa được mệnh. Nếu các vị vẫn cứ ẩm thực bất điều, dùng bia rượu, lòng lợn, thịt chó hay nhiều món sơn hào hải vị giàu chất đạm khác vào người mỗi ngày, nói chung là ăn uống dư thừa, thì có mời tới mười vị Kim Cang hộ pháp cũng không dọn rác xuể cho quý vị.

- Chống chỉ định với bà bầu: Dây Gắm có tính hoạt huyết mạnh, giúp máu lưu thông mạnh, nên phụ nữ mang thai tuyệt đối không dùng để bảo vệ thai nhi. Ngoài ra, người Âm hư hỏa vượng (người gầy đét, nóng trong, không có thấp) dùng nhiều quá có thể làm người khô thêm vì hai vị này tính táo (làm khô). Nếu dùng phải phối hợp với thuốc bổ âm.

Đừng thần thánh hóa thuốc: Nhiều bác uống thuốc xong thấy đỡ đau, thế là vài hôm sau lại đi nhậu tới bến, bia, tôm hùm cua ghẹ chén tì tì, rồi thức đêm ngủ ngày. Xin thưa, thuốc Tiên cũng chịu! Hai vị này chỉ giúp các bác dọn dẹp bãi chiến trường. Nếu các bác cứ tiếp tục xả rác (purine, rượu bia) vào nhà, thì có mười ông Thổ Phục Linh cũng không dọn xuể.

Giấc ngủ ngon đúng giờ. Đi ngủ trước 11 giờ đêm và ngủ ngon giấc, sâu giấc từ 11h đêm đến 3 giờ sáng. Giấc ngủ ngon là liều thuốc tiên, đặc biệt đúng với người đang chữa Gout.

Lời kết

Dây Gắm và Thổ Phục Linh là minh chứng cho sự kỳ diệu của thảo dược bản địa Việt Nam. Biết dùng Nam dược đúng cách, kết hợp với lối sống Thanh tâm quả dục, ăn bớt một miếng thịt, ngủ sớm một giờ, bạn sẽ thấy sức khỏe mình chuyển biến kinh ngạc.

Hãy trân trọng những vị vệ sĩ từ rừng già để xây dựng lộ trình Sống Khỏe 100% thân tâm vững chắc ngay từ hôm nay.

------

Ghi chú: Bản quyền bài viết thuộc về Sống khỏe 100. Bài viết mang tính tham khảo chuyên sâu. Bệnh nhân cần thăm khám trực tiếp với thầy thuốc hoặc bác sĩ chuyên khoa để có phác đồ điều trị phù hợp.